Prawo jazdy to dokument, który pozwala na prowadzenie pojazdów mechanicznych. Żeby go otrzymać, trzeba zdać nie tylko egzamin teoretyczny i praktyczny, ale również przejść badania, które pozwolą wykluczyć przeciwwskazania zdrowotne do uzyskania tego dokumentu. Jakie choroby uniemożliwiają wydanie prawa jazdy?
Badania lekarskie przed rozpoczęciem kursu na prawo jazdy
Każdy kandydat na kierowcę przed rozpoczęciem kursu na prawo jazdy musi przejść badania lekarskie, które pozwolą ocenić stan zdrowia i zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Podczas badania lekarz ocenia wzrok, słuch, narząd ruchu, układ oddechowy i sercowo-naczyniowy, układ nerwowy, czynność nerek i stan psychiczny. Zobowiązany jest również zwrócić uwagę na objawy, które mogą wskazywać na uzależnienie od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. W przypadku kategorii A i B badanie jest ogólne, a w przypadku kierowców zawodowych są to konsultacje specjalistyczne, które między innymi obejmują badania psychologiczne, pogłębioną konsultację okulistyczną, neurologiczną i laryngologiczną.
Warunki oraz tryb przeprowadzenia badań określa rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia z 5 grudnia 2022 roku. Zawiera ono przepisy, które określają zakres badań lekarskich, rodzaj pomocniczych badań diagnostycznych i konieczność konsultacji specjalistycznych.
Choroby, które mogą uniemożliwić uzyskanie prawa jazdy
Niektóre choroby mogą być przeciwwskazaniem do uzyskania prawa jazdy. Dotyczy to zwłaszcza schorzeń, które w znacznym stopniu wpływają na koordynację ruchową i stabilność emocjonalną.
Należą do nich:
poważne zaburzenia neurologiczne, do których zalicza się padaczka, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, udary mózgu, guzy mózgu, miopatie, migreny z aurą, poważne urazy głowy. Choroby te powodują ryzyko utraty kontroli nad pojazdem, wpływają na zdolności ruchowe i mogą pogarszać koordynację oraz sprawność. W przypadku padaczki trzeba udokumentować co najmniej roczny okres bez ataków,
choroby sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność serca, zaburzenia rytmu, choroba niedokrwienna serca, niestabilna choroba wieńcowa, kardiomiopatie, ciężkie nadciśnienie tętnicze. Mogą one prowadzić do omdleń lub nagłego osłabienia,
choroby układu oddechowego, takie jak na przykład przewlekła obturacyjna choroba płuc, która może prowadzić do niedotlenienia, a przez to wpływać na zdolność koncentracji,
choroby układu ruchowego, do których zaliczają się problemy z układem kostno-stawowym, takie jak zaawansowane reumatoidalne zapalenie stawów czy artroza, które mogą ograniczać pełną kontrolę nad pojazdem,
choroby psychiczne, do których należy schizofrenia, zaburzenia afektywno-dwubiegunowe, ciężka depresja, zaburzenia urojeniowe, uogólnione zaburzenia lękowe, zespół stresu pourazowego i inne. Takie schorzenia wpływają na zdolność koncentracji i ocenę sytuacji na drodze. Jeśli kandydat na kierowcę leczy się psychiatrycznie, to lekarz może wymagać przedstawienia zaświadczenia od psychiatry,
poważne zaburzenia wzroku, takie jak znaczne ograniczenia pola widzenia lub brak widzenia stereoskopowego.
uzależnienie od alkoholu lub środków psychoaktywnych (narkotyki, leki psychoaktywne), ponieważ wpływają na świadomość i szybkość reakcji. Może być wymagane zaświadczenie o odbyciu leczenia odwykowego oraz udokumentowany roczny okres abstynencji.
Niektóre schorzenia nie wykluczają całkowicie możliwości otrzymania prawa jazdy, jednak wymagają dodatkowych badań i ewentualnych ograniczeń w dokumencie. Zaliczają się do nich:
cukrzyca,
łagodne formy padaczki,
zaburzenia słuchu,
niepełnosprawność ruchowa.
Utrata prawa jazdy z powodów zdrowotnych
W przypadku, gdy stan zdrowia kierowcy ulegnie pogorszeniu, to lekarz może zgłosić konieczność ponownej weryfikacji jego zdolności do prowadzenia pojazdu. Z takim wnioskiem występuje lekarz medycyny pracy lub rodzinny, albo dzieje się tak na skutek orzeczenia sądu.
Kiedy jeszcze potrzebne są badania dla kierowców?
Badania lekarskie są niezbędne do odzyskania prawa jazdy po jego zatrzymaniu, bez względu na to, z jakiej przyczyny nastąpiło. Na podstawie skierowania od starosty kierowca ma miesiąc na to, by zgłosić się do lekarza, a potem w ciągu 3 miesięcy musi dostarczyć wyniki.
Po utracie uprawnień do prowadzenia pojazdów badanie obejmuje dwie części, ponieważ konieczna jest opinia lekarza i psychologa.
Jeśli prawo jazdy zostało zatrzymane z powodu jazdy pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, to u kierowcy wykonywane są badania krwi i moczu, które obejmują również próby wątrobowe, dzięki czemu można sprawdzić jej stan i określić ewentualny stopień uszkodzenia.